Dënimi kapital dhe metodat e dënimit me vdekje

Dënimi me vdekje, i quajtur edhe dënimi kapital, është vrasja e një personi për veprën penale të kryer. Veprat penale që mund të çojnë një person në një dënim me vdekje janë të njohura si krime kapitale apo vepra kapitale.

Dënimi me vdekje nuk ekziston në të gjitha vendet e botës, në fakt ka vende ku parashikohet për krime që konsiderohen të rënda nga sistemi ligjor, të tilla si vrasje dhe tradhti kundër shtetit; të tjerë, megjithatë, e konsiderojnë të mundur dënimin me vdekje për kryerjen e krimeve të tjera të dhunshme, të tilla si vjedhje apo përdhunim, ose lidhur me trafikun e drogës; në disa vende parashikohet dënimi me vdekje për akuza të rreme, orientimet dhe sjelljet seksuale, si homoseksualiteti apo incesti, etj.

Dënimi kapital ushtrohet në mënyrë aktive në 36 shtete, 103 shtete e kanë hequr tërësisht atë në de iure për të gjitha krimet, 6 shtete e kanë hequr atë vetëm për krime të zakonshëm (duke ruajtur atë për rrethana të veçanta të tilla si krimet e luftës), dhe 50 shtete e kanë hequr dënimin me vdekje në de facto (nuk e kanë përdorur atë për të paktën dhjetë vjet dhe/ose janë nën moratorium).

Shteti më i vjetër ku është hequr dënimi me vdekje në mënyrë de facto është Republika e San Marinos; ekzekutimi i fundit zyrtar daton në vitin 1468, ndërsa heqja përfundimtare në de iure daton në vitin 1865.

Shteti i parë në botë që ka hequr ligjërisht dënimin me vdekje ishte Granducato di Toscana (një shtet i pavarur që ka ekzistuar në Itali nga viti 1569 deri në vitin 1859), më 30 nëntor 1786.

Aktualisht, Kodi Penal në Shqipëri nuk parashikon dënimin me vdekje për asnjë lloj vepre penale. Ky dënim është hequr tërësisht me vendim të Gjykatës Kushtetuese në vitin 1999. Ekzekutimi i fundit me vdekje (varje) në Shqipëri është bërë më 25 qershor 1992. Dënimi i fundit me vdekje në vendin tonë është dhënë më 15 mars 1995.

Pothuajse të gjitha vendet në botë e ndalojnë ekzekutimin e individëve të cilët ishin nën moshën 18 vjeç në kohën e kryerjes së krimit. Ekzekutimet e këtij lloji janë të ndaluara sipas ligjit ndërkombëtar.

Kujdes: Informacionet e mëposhtme mund të trazojnë ndjenjat e lexuesit. Publikimi i tyre bëhet vetëm për qëllime ilustruese.

Një pasqyrë e metodave të dënimit me vdekje që janë përdorur më shumë në rrjedhën e historisë:

Me gurë - Në përdorim që nga kohët e lashta në Lindjen e Mesme dhe Evropë, ekzekutimi me gurë tani është përhapur në vendet islamike si Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe. Karakterizohet nga pjesëmarrja e shumë "xhelatëve", shpesh një turmë e tërë. Kjo praktikë kërkon që shkelësi i ligjit; groposur deri në bel, nëse është një burrë, apo deri në gjoks, nëse është një grua, të gjuhet me gurë deri në vdekje, për dëme celebrale dhe asfiksi. Agonia mund të zgjasë me orë.

Prerja e kokës - Që nga kohët e Egjiptit të lashtë dhe të Romës së lashtë (gjithashtu i përhapur në Azi), prerja e kokës është konsideruar si një nga dënimet më "dashamirës". Faktikisht i dënuari është menjëherë pa ndjenja (për shkak të mungesës së furnizimit me gjak të trurit) dhe vdesë në më pak se dy minuta, pa agoni. Prerja kryhej shpesh me një shpatë, quajtur shpata e ekzekutimit, edhe pse ka disa variacione: në Mbretërinë e Bashkuar, për shembull, është përdorur një sëpatë dhe në Francë gijotina.

Kryqëzimi - Përdorur që nga kohërat e lashta, kryqëzimi kishte një përdorim të veçantë në kohën e romakëve. Ishte një mënyrë ekzekutimi të dënimit me vdekje dhe torturë. Dënimi i kryqëzimit ishte tepër i egër dhe poshtërues, nuk u aplikonte në një qytetar romak por vetëm në robërit, skllevërit dhe të huajt. Dënimi u paraprinte zakonisht nga të rrahurat me kamxhik, gjymtyrët vinin të gozhduara ose të lidhura në dru. I dënuari vdiste nga hemorragjia, infarkti apo nga bllokimi i frymëmarrjes, pas një agonie që mund të zgjaste për ditë.

Me zjarr - Vdekja nga zjarri është një formë e dënimit kapital, përdorur në shekujt e kaluar dhe aplikohej sidomos në të dënuarit për magji, herezi dhe marrëdhënie seksuale anormale. I dënuari lidhej zakonisht në një shtyllë, nën dhe rreth të cilit vendoseshin drunjë të bollshëm të cilëve iu vënte zjarri. I dënuari vdes për asfiksi, nëse zjarri është i ngadaltë, ose për djegie të rënda në trup, në qoftë se zjarri është i shpejtë.

Me ndarje të trupit në katër pjesë (Quartering) - Është një formë e ekzekutimit të dënimit me vdekje e cila ka pasur një përdorim të gjerë në Evropën mesjetare, sidomos në Angli. Ky dënim mund të konsiderohet si një nga torturat më të paimagjinueshme dhe mizore që mund të shkaktohet në një qenie njerëzore. Përbën ndarjen e trupit të dënuarit në disa pjesë dhe, përveç kësaj, shpesh organet e kufomës u ekspozonin në një ose më shumë vende publike.

Me varje - Varja është një metodë e ekzekutimit kapital që konsiston në pezullimin nga qafa të një personi nëpërmjet një litarit. Në mesjetë një formë tjetër e dënimit me varje ishte lidhja rreth qafës së njeriut të dënuar me një lak dhe të hidhej poshtë nga një lartësi e madhe. Dënimi me varje është ende në "modë" në vende si Japoni dhe Irak. I dënuari vdes zakonisht nga thyrja e qafës, rruazave apo asfiksimi, me një agoni që mund të prekin çerek ore.

Gijotina - Gijotina është një makinë për prerjen e kokës së personave të dënuar me vdekje. Shpikur nga Dr. Joseph-Ignace Guillotin me qëllim përsosmërinë e prerjes së kokës, kjo makinë vrasëse konsiderohej më efektive se sëpata apo shpata në prerjen e qafës. Koka e të dënuarit binte në një legen prej zinku, ndërsa trupi rrëshqiste në një arkë vendosur në bazë të makinës.

Me pushkatim - Pavarësisht se pushkët me "pamje më të avancuara" kanë qenë përdorur që nga shekulli i shtatëmbëdhjetë, pushkatimi nuk u përdor deri në fund të shekullit të tetëmbëdhjetë. Praktika e dënimit me pushkatim filloi të përdorej rreth fundit të shekullit të tetëmbëdhjetë në Shtetet e Bashkuara, sidomos gjatë Luftës së Pavarësisë (1775-1783), dhe ajo aplikohej kryesisht kundër të burgosurve të luftës dhe dezertorëve. Më vonë u përhap në Evropë dhe Azi (tani në përdorim në Afganistan dhe Kinë). Mënyra e ekzekutimit të dënimit me pushkatim parashikon që viktima të qëllohet me armë zjarri nga një person apo një togë e tërë. Vdekja është e menjëhershme.

Karrigia eletrike - Kjo mënyrë ekzekutimi, shpikur nga Thomas Edison, filloi të përdorej në SHBA në vitin 1888. Dënimi në karrige elektrike (tani jo në përdorim) parashikon që të dënuarit t'i transmetohen rryma të forta elektrike në mënyrë që t'i shkaktojë bllokim kardiak ose paralizë të frymëmarrjes. Ndodhë që, ndërsa organet "fërgohen", viktima nganjëherë hidhet, ka të vjella dhe urinon. I dënuari vdes pas një agonie që mund të zgjasë pak minuta.

Dhoma me gaz - Dhomat e parë të gazit janë shfaqur në SHBA në shekullin e njëzetë, dhe pastaj gjeti përhapje në Gjermaninë naziste gjatë Holokaustit. I burgosuri (ose të burgosurit, në rastin e ekzekutimeve të shumta) futej në një dhomë të izoluar dhe mëpas hidheshin gazra toksike apo acide vdekjeprurëse, duke humbur fillimisht njohuritë dhe pastaj vdiste nga asfiksimi në rreth 10 minuta. Në kampet naziste fillimisht përdorej monoksidi i karbonit, i prodhuar shpesh nga shkarkimet e tymrave nga kamionët apo tanket, dhe më vonë është përdorur Zyklon B, e cila mundësonte vdekjen e një numëri të madh të njerëzve në të njëjtën kohë, 1000-1500 në rreth tridhjetë minuta.

Injeksion vdekjeprurës - Ndër praktikat e fundit të vdekjes të hartuar nga njeriu është injeksioni vdekjeprurës, i cili u përhap në SHBA që nga fundi i shekullit të njëzetë, tani në përdorim edhe në vende të tjera si Kinë, Guatemala dhe Tajvan. Të dënuarit i njektohen substanca kimike që e çojnë në vdekje për bllokim frymëmarrjeje në një hapësirë kohore nga 5 deri në 15 minuta.

shkodradaily.com

denimi me vdekje ne shqiperi
Ekzekutimi i fundit i dënimit me vdekje në Shqipëri, Fier 25 qershor 1992

COMMENTS