Naim Frashëri - Qerbelaja, kap. VI

Poema Qerbelaja, kapitulli VI - nga Naim Frashëri


S' e munt djalli Perëndinë,
as Mavijeja Alinë,
se s' mundetë mirësija,
s' bije poshtë Perëndija.
Nj' emërë që rron për jetë,
thua ësht i-Zoti vetë.
Aliu zemrën e kishte
trime shum e nuk e prishte,
me fjalë plot ëmbëlsirë
zih t' i bij në udhë të mirë,
të mblith mëntë njerëzija,
e të ngrihej ligësija.
Po kur Mavijeja fjalë
dërgon dhe kart' e të-falë,
vëndin i thotë t' a ndajmë
kështu zihjenë t' a lajmë,
un' Egjyptën e Syrinë,
ti Persin e Arabinë,
Aliu nuk i sill besë,
pa s' ju përgjiq Mavijesë,
se ndryshe thosh, ndryshe bënte,
të vërtetë nuk i gjente.
Më njanë paqe kërkonte,
më anët tjatrë dërgonte,
vëndet një nga një i zinte,
e njeri të gjallë s' linte,
lufta ishte e pa prerë
e gjaku derdhej për-herë,
njerëzija hoqi shumë,
punët' ishinë për lumë;
më pasdaj dërgoj Besherë
me shumë shokë të-tjerë,
ven' e zënë Medinenë,
bënë Ebu-Hyzejrenë,
pa i derdhënë Meqesë,
e bëjnë të Mavijesë.
Aliu nis Harithenë,
e zu prapë Medinenë,
u ngrit Ebu-Hyzejreja
e iku nga Medineja;
dhe Vehapi zu Meqenë,
prapë si ishinë mbenë.
Po bota ish trubulluar,
njerëzija ish tërbuar,
burri burrit po i binte,
e dy gurrë bashkë s' linte.
Donin t' a vrisnin Alinë,
dhe Mavije-faqe-zinë,
edhe Amrin e-pabesë,
se njeriu s' i mbet shpresë.
Pa thonë në Sham vanë,
edhe Mavijes i ranë,
s' e vranë, po e plagosnë,
nukë vdiq s' edhe s' ju sosnë!
edhe n' Egjyptë vanë,
të vrisnin Amrin thanë,
e atje thonë lathitnë,
s' e njohn' e tjatrë goditnë.
Të dy të liqtë shpëtuan,
pa Aliut j' u lëshuan,
t' a vrisnin me të pabesë,
mos paçin nga Zoti ndjesë.
Abdurrrrahman' i Mylxhemit,
i-rrem i bir' i të rremit,
nga Egjypta ishte thanë,
nga ata, që vran' Osmanë,
dhe ca thon' ish nga Iemeni
Abdurrrrahman zemrë qeni;
Thonë ky ish zemëruar
ng' ajy Zot' i lartësuar,
se një kordh i preu më parë,
Aliu s' ja kishte marrë;
i kishte thënë s' e dua
se kjo nuk është për mua,
kjo të duhetë një ditë,
që të mbaronç porositë.
Ca një grua kanë thënë,
q' ish e bukurë si hënë,
Abdurrrrahmani e donte,
po ajo paj i kërkonte
gjakn e Aliut taninë
shih si e shit bukurinë,
as po kshu edhe Shënjt-Janë
armikët e tij e vranë.
Po këto mëngjan të-rreme
janë gjith e thash e theme,
ishte gjisht' i Mavijesë,
pun' e dhelprës së pa-besë.
Aliu vetëm shëndinte,
madhërit ajy s' i dinte,
nukë mbante shërbëtorë,
po shkonte me shkop në dorë,
të varfërit i donte,
keq t' i bënin nukë mpshonte,
dhe pleqet u bënte nderë,
u vij në shtëpi nga herë,
dhe foshnjët' i përkëdhelte,
zëmërënë u' a çelte.
Nata s' ishte shum e-gjatë,
Zoti yn u ngrit me natë,
vate t' i falej për jetë
ati Zotit të-vërtetë.
Shpirti edhe mëndj' e tija
ishinë te Perëndija.
Abdurrrrahmani së-qeti
erdhi, tek falej, e gjeti,
së prapi me të pabesë
hoqi kordhënë t' a presë
qen i-qetë posi hije
shtij e në kokët i bije,
pas asaj rrojti dy ditë,
pa ufut drita në dritë.
Në Nexhet shokët e shpunë,
opopo, e madhe punë.
Miqtë Alinë e qanë,
të-parë vunë Hasanë.
Ka vdekur pandeni vallë,
ajy për jet' ësht' i-gjallë
se s' vdes kurrë urtësija,
nukë humbet Perëndija.
Ajy dhe sot ësht' i-gjallë
për atë, që i ka mallë,
Miqtë vun' Imam-Hasanë
që ngjan së gjithash më t' anë;
kishte gjithë urtësinë,
dhe mëndjen e diturinë,
mirësitë si i-ati
dhe Imam-Hasan' i pati.
Mavijeja u harbua
thosh: s' ma del dot njeri mua,
mblodhi gjithë mizërinë,
të rrëmbente Arabinë.
Miqt e Aliut s' u kthyen,
shpirtin e tyre s' e lyen;
si dhe Abdullllah-Abazi
miqësin e tij s' e xbrazi,
q' e kish kushëri të-parë
nga një vatrë ishin ndarë
pa s' u bë me Mavijenë,
nuk' e peshoj fare qenë.
Zijasi ish me Alinë,
e urdhëronte Persinë,
i këllasën djallëzitë,
i apënë gjë e mitë,
e gënjejn edh e rrëmbejnë
e me vehte e këthejnë,
pa ngjizin shumë të rreme,
të prapëta thash e theme,
edhe më-së-fundi thanë,
q' e kish at Ebu-Syfjanë,
ish vëllaj i-Mavijesë
nga një mëmë pa martesë,
ngordhi kau, i la viçnë
e bëri vëlla dobiçnë,
pa e mori të vëllanë,
e mbante gjithënjë pranë.
Të-parëtë duke ndarë
tutj' e tëhu si kusarë,
gjithë botënë e rropnë,
dhe me gjë nuk u ngopnë.
Dyzet mijë kordhëtarë
Imam-Hasani ka marë,
i derdhetë Mavijesë
me ushtërit të Qofesë;
po ata të mallëkuar
s' kishin zemrë të qëruar,
pa gjithënjë e gënjenin,
edhe fjalën e këthenin,
kishte vdekur mirësija
ishte ngjallur djallëzija.
Shumë herë helm i hodhë,
shumë her e rropn e vodhë,
në luftë vetëm e lanë,
dhe së-pshetazi i ranë.
Ajy fort mir i njihte,
po bënte sikur si shihte,
pa dhe helmi s' e helmonte,
edhe shigjeta s' e shponte.
Qysh ra poshtë mirësija,
edhe humbi njerëzija,
u bë bota e-pabesë
nga punët e Mavijesë.
I dhanë breng' e munduan,
zëmrënë ja përvëluan.
S' ka hequr njeri në jetë,
sa hoq Imam i-vërtetë,
nga do vat' e tekdo iku,
gjet një brengë nga armiku.
Hazezhi, një i pabesë
nga ushtëri e Qofesë,
s' pat nga Perëndija frikë,
i ra sa mundi me thikë
në kofshët Imam-Hasanit,
edhe hipi majë manit.
Hasani tha: mos e ngisni,
lereni e mos e vrisni,
po shokët e tij e vranë,
nuk' e dëgjuan Hasanë;
ng' ajo plagë sa u shrua,
zemëra ju përvëlua.
Nga njerëzit' e pabesë
më s' i kishte mbetur shpresë,
dy-zet herë helm' i dhanë,
e me të-pabes i ranë,
dhe nër miqt' e tij kur vinte,
armiku pa dëm s' e linte.
E shih se ditë-me-ditë
po shtoheshin djallëzitë,
pa i mblodhi njerëzinë
edhe nisi ligjërinë:
un u tha madhëri s' dua,
nuk' është punë për mua,
dua shumë urtësinë
s' ma ka kënda marrëzinë;
lufta, gjaku s' më pëlqejnë
dhe njerëzit që më rrejnë;
u shoh q' u bëtë të marrë,
s' jini si qetë më parrë;
për ju dua të përpiqem,
në zjart të hynj e të digjem
t' u shpëtonj nga ligësitë,
dhe t' u nxjerr të shini dritë
se jini në errësirë,
punënë s' e kini mirë.
Po ju s' dashki Muhamenë,
qënki me Mavijenë,
un u dita miqtë t' anë,
ju besuaki Syfjanë.
Nuk e dashki lirinë,
kërkuaki ligësinë,
s' u pëlqejnë mirësitë,
andaj xgjothtë marrëzitë.
Unë dua t' u bënj mirë
si im atë me mëshirë,
juve njëdizaj t' im atë
me të pabes ma vratë,
doni me vrarë dhe mua,
e përse? ç' u paskan hua?
juve dashki Mavijenë,
t' u vërë në gojë frenë,
në të këqija t' u hedhë
e t' u mbanjë nënë xgjedhjë
edhe tu ketë në dorë
si rop e si shërbëtorë!
gjithë komp i Arabisë,
q' i vate pas djallëzisë,
mallëkim pastë për jetë
nga ay zotth i vërtetë!
Më vjen keq për ju të-gjorë,
po pas këtaj hoqa dorë.
Unë u shoh për të huaj,
po shini punën t' uaj,
se të-mirën s' e pëlqeni,
me të-ligët e çkëmbeni,
pa më qafë mos më bini,
se mua shok më s' më kini.
U ftohç nga njerëzija,
u porçe te Perëndija,
e lashë dhe parësinë,
edhe plakn edhe shtëpinë,
se po kaqe të këqija,
s' i duron as Perëndija.
Dot' i lutem' Perëndisë
t' u ap udhën e lirisë,
e t' u heqë djallëzitë,
t' u sjellë mëndje dhe dritë.
Zot' i math e i vërtetë,
pa dashur njeriu vetë,
nukë ja ep djallëzitë,
sindëkur dhe mirësitë.
Pas këtaj si bëfshi gjeçi,
un' ikënj! ju mirë mbeçi!
Kshu tha dhe u mallëngjye,
edhe fytyra j' u kthye.
Mer udhën e Medinesë,
e le vëndin' e pabesë.
Shkoj në Medine Hasani,
po atje ishte Mervani!
në këmbët të Mavijesë!
dhe i-par i Medinesë!
Mervani këllet një plakë,
q' i kish sytë të kuq flakë,
atë plakë, si na thonë,
e quanin Ansonë;
po ajo gënjen Esmanë,
ta helmonjë Imam-Hasanë!
E shoq' e Imam-Hasanit
me arratit të Mervanit
u bë grua e-pabesë!
popo! pun e Mavijesë!
Shum i falë gjë e mitë,
pa e prunë më atë ditë
Esmasë helmin' i prunë,
dh' e vunë në këtë punë!
O popo! e shkreta mitë
qysh i dha kshu arratitë!
O Esma! moj e-pabesë!
ti të birt të Fatimesë
i dhe helmin e helmove!
shtëpizënë e shkretove!
s' pate frikë Perëndije!
edhe turp prej njerëzije!
mënt-shkurtër e leshra-gjatë
turpërove gjithë gratë,
s' atë vjehre pse s' ingjave!
që u dha nder gjithë grave.
Shumë her i kishin dhënë
helminë, po s' e kish zënë,
e shoqeja shum' i shturi
këtë her' edh' e sëmuri!
Imami yn atë ditë
nga goja nxori mëlçitë,
ishte shtriturë si shtyllë,
dhe verdhurë e bërë dyllë!
Imam-Hysejni i vate,
pa i tha: vëlla! ç' pate?
e pa shtritur e të verdhë
lottë si breshri j' u derdhë.
Fëmijënë e thërriti,
edhe ndënj i porositi,
si të sillenë në jetë,
qysh të jenë të vërtetë.
Më pasdaj pakëz e lanë
Me Hysen' Imam-Hasanë,
Imam Hyseni më s' dolli
pa gjithë brënda i solli,
qani, u tha, shokë! qani!
se na la Imam-Hasani!
qau me lot të vëllanë,
edhe gjithë ç' qenë qanë!
Motërat e gjithë gratë,
dhe plakat edhe të-ratë
me mallëngjim shumë qanë
qanë për Imam-Hasanë!
Edhe ju syt e mij qani!
e ju! o shokë! zi mbani!
qaj, pa qaj, o zëmra ime,
se më s' më mbenë durime!
me ner të math shum' e shpunë,
në Beki Iman' e vunë.
Deshnë t' a vininë pranë
Muhametit, po s' i lanë,
kishte duk fjal' e Mervanit,
edh' e të birt të Syfjanit!
Ata që donin Alinë
e besonin Perëndinë,
kishin gjithënjë dëshirë
për njerëzi, për të mirë;
pa gjithë miqt e Hasanit
nuk i ngjaninë Mervanit,
s' i ngjanin as Mavijesë,
e të-tjerët të pabesë.
Vëndin e të parit t' ënë
Aliu e kishte zënë,
pa Aliu la Hasanë,
edhe ajy të vëllanë;
atë vënt njeri s' e zinte,
tjatrë nukë munt të rrinte;
Mavijeja u çpengua,
nga këto pun u gëzua.
Tani as gjakn e Osmanit,
as plagënë e Mervanit,
Mavijeja s' i kërkonte,
as ngoje t' i zinte donte.
Rrëmbeu dhe Arabinë,
edhe Jemen e Persinë,
dhe më i shtoj ligësitë,
të rremet' e djallëzitë;
e pat prishur parësinë,
ngrehu në Sham Mbretërinë
s' mbetej një nga të-këqijat,
të-tëra ishin të-tijat;
botënë po e mundonte,
njerëzinë e helmonte,
njerëzit e tij e miqtë
ishinë gjithë të liqtë.
Syfjanasitë i prunë
të-tërë në pun' i vunë;
gjithë ç' ishinë të parë,
qenë rrokës e kusarë;
miqt e Aliut ku qenë,
ikën e muarrë dhenë!
se Mavijeja i zinte,
e të gjallë nuk i linte!
i mundont' e i helmonte
shtëpinë u a shkretonte!
Mi gjithë këto kuxonin,
Alinë e mallëkonin!
nëmnin fëmijën e tija!
shumë duroj Perëndija!
papo duk e shar Alinë!
shpërnderonin Perëndinë
t' u bëfsha Zot i vërtetë
si s' e prishe këtë jetë!
Më pasdaj për me mos dalë
në shesht nonj e-pshehtë fjalë,
e muarrë dhe Esmanë
Syfjanasit edh' e vranë!
lanë foshnjatë pa mëmë,
e bënë mëngjezë mbrëmë
ditënë e bënë natë,
i lanë pa mëm e atë.
Mundi dritën errësira!
mbet e liga vdiq e mira
e vërteta u mbulua
gënjeshtra u lulëzua!
Mavijeja dit' e natë
në të lig e në mëkatë,
ish njeri i shëmëtuar,
edhe shum i sgurdulluar,
hante sa hanë tre kuaj,
e sa hanë pesë buaj!
edhe një fjalë kur fliste,
njerinë sikur e vriste
s' kish me vethe një të-mirë
pa ishte shum i-pështirë,
ligësitë shum i donte,
një ditë pa dëm s' e shkonte;
s' kish në zemërë mëshirë,
dhe mëndjen e kish këllirë;
njerëzit e tij i ngjanin,
njerinë me dhëmbë e hanin.
Si Mervani e të-tjerë,
mjerë njerëzi e-mjerë
ish i-lik e ish i-ndyrë
ish shum e madhe myxyrë.
Miqt e Aliut që mbenë,
të gjith i zun e i prenë,
i kërkuan më ç' do anë,
e me të pabes i vranë!
Pa pru Hyxrin e Adiut,
q' ish një nga miqt e Aliut,
me shumë shokë të tjerë,
të tërë burra të ndjerë,
u tregoj së pari varrë,
q' e kish hapurë më parë,
Mavijeja vet u thotë:
tani mos mundohi kotë,
po në doni të shpëtoni,
Alinë t' a mallëkoni!
Hyxri erth u zëmërua,
pa i tha: ç' fjalë thua:
nuk e mallëkonj Alinë,
s' e shpërnderonj Perëndinë,
po dotë shanj Mavijenë,
që na shkretoj Mëmëdhenë,
nëmë të ketë për jetë,
nga zot i-math i vërtetë,
dhe nga njerëzi e tërë
me ç'punëra na ka bërë!
për të rrojtur dhe tri ditë,
ne s' i zemë ligësitë,
më mirë sonte të vdesim,
se me turp të math të mbesim.
Dhe të-tjerëtë kshu thanë
pa i zun e gjith i vranë!
Ng' ata burratë me besë
gjithëkush deshi të vdesë!
Trimëri shumë rrëfyen,
fjalënë nuk' e këthyen,
s' e harruanë Alinë,
as besën as miqësinë,
shpirtinë me gas e dhanë,
fjalën e ligë s' e thanë,
o ju burrat' e-vërtetë!
u qofsha falë për jetë! (vazhdo leximin: kap. VII)

Naim Frasheri Naim

COMMENTS