Naim Frashëri - Qerbelaja, kap. XII

Poema Qerbelaja, kapitulli XII - nga Naim Frashëri


Dielli kish marë dhenë,
kish dalë disa hostenë,
të-vrarëtë ishin nderë,
vdekja donte dhe të-tjerë.
Vehepi lejënë mori,
dhe u nis për luft i-gjori,
ish i-ri e djal' i-mirë,
shpirtin' e kish të-pavdirë,
dhe s' i kish dirsur mustaqja,
i-ndritte si hëna faqja.
E qafoj mëmëz e-tija
q' i dha durim Perëndija,
ish një plakëzë me besë,
pastë nga Zot' i-math ndjesë,
i tha: Hiq, biro, në luftë,
Zoti djathtazi t' a pruftë,
për-këtë ditë të polla,
këtu për vdekje të solla,
se kush vritet për Hysenë,
ka ndimësë Fatimenë,
ka edhe Zotn' e-vërtetë
afërë në atë jetë,
po të bësh sot trimërinë,
të mirët dotë t' a dinë,
mirësit' e ligësitë
i ndau këtu kjo ditë.
Kshu tha plakëz e-uruar!
Vehepi ish duke shkuar,
e shoqja, q' ish nus' e-rezë,
e pa jetënë të-zezë,
qau e-varfëra grua,
i vannë lottë si krua!
Vehepi n' armikë hyri
pa tremburë syrësh syri,
shturi me fort si më derrë,
shumë dërgoj në skëterrë,
trim me fletë u rrëfye,
dhe prapë nër shok u kthye,
pa u derth së-rish me shpatë,
armikëvet u dha datë,
ushtërinë gjith' e tundi
ra dhe vetë më së fundi;
gjithë njerëzitë vdesin,
të gjallët veç vdekjes s' presin?
Armikëtë mi të rrodhë,
kokën j' a pren edh' e hodhë
s' ëmësë kokën ja shpunë!
dhe së shoqes ja prunë.
Pas ati Ymer-Aliti
dolli e shumë goditi,
ca i dërgoj në skëterrë,
ca me plag i la të nderë;
një shigjet e-shkret e mori
në ballë dhe ra i-gjori!
Djali i-biri Haliti,
q' ish djalë trim si hastriti,
dhe lëftoj bukur e mirë,
pa ra si kishte dëshirë!
Pasdaj Sad' i Hanzalesë
doll i shoj djajt e-pabesë;
pasdaj Ymer-Abdullllahu,
si val e lumit i rrahu;
pas ati dolli Vekasi,
armikëtë gjith i plasi;
pasdaj dolli Sherih-trimi,
pas ati dolli Myslimi,
pas ati dolli i-biri,
e shumë armikë vdiri.
Këta shum armikë shtunë,
në skëterrët gjith i shpunë,
vetë në parajsët vanë,
emërë për jetë lanë.
Del Hilali, burr' i-ndjerë
q' ish trim mi trimat e-tjerë,
shum i erdhë luftëtarë,
po të gjith i shtu të-vrarë,
pasdaj njeri më s' kuxonte,
që t' i dil e të lëftonte;
po si Shqipja u lëshua,
dh' e bëri gjaknë përrua,
dy-tre-qint ranë të-vrarë
posi duajtë në arë!
po hekuratë j' u thyen,
dhe j' u përhapn' e j' u çqyen,
aher' e mori shigjeta
në sisët me nxit e shkreta,
dhe ra nga kali pa frymë,
fytyra j' u bë si brymë!
Abdyrrrrahmani në hekur
ishte veshur si i tretur,
dhe dolli! pa kur e panë
armikët Abdyrrrrahmanë,
u trempn' e u frikësuan,
u mahnitn' e u tmerruan!
Një-nga-një burr i-vërtetë
vret njëzet e tetë vetë,
me trimëri i shkurtojti,
në skëterrët i dërgojti,
q' ishin të tërë të-parë,
dhe trima e kordhëtarë.
Më pasdaj njeri s' kuxonte,
kundrejt soje të qëndronte,
po shokë shum' u bashkuan,
dhe gjithë tok e rrethuan!
Ky s' vu re, po u lëshua,
nga armikëtë s' u ndrua,
kal i tija fluturonte,
armikëtë i dërmonte!
vret shumë trim' i vërtetë,
në funt u vra edhe vetë!
Pas ati Jahja-Myslimi,
p' Abdyrrrrahman-Ymer trimi,
pasdaj Maliq i Enesit,
q' ishte si yll i mëngjesit,
pasdaj Ymer-Meto-trimi,
q' e kish zënë si gjëmimi,
këta shum armikë vranë,
pasdaj n' atë jetë vanë.
Kur një tym e mbuloj dhenë!
u mahnitnë gjithë ç' qenë,
vinte një burr' i-vërtetë
kal i tij përpinte retë!
qëndroj kundrejt ushtërisë
ajy trim i Perëndisë,
dhe thirri: o të-pabesë;
q' i vajttë pas Mavijesë.
Latë Muhammet-Alinë
harruatë Perëndinë,
ju lëftoni me Hysenë!
përpiqi për jezit-qenë!
tha dhe u hoth si hastriti
qiejtë mbë dhe i xbriti!
kal i-tija shkrefëtinte!
vet ajy si Ylli ndrinte!
Ky ish Hasim Atabeja,
q' ish i-fortë si rrufeja,
këto pun kishte dëgjuar,
edhe më s' kishte qëndruar,
po kish dalë nga Qofeja
me nxit shumë si rrufeja,
vdekjen në sy e kish marë,
nga të liqtë ishte ndarë.
Është turp për kombin t' ënë,
tha, kësish punë të zënë!
e kish kushëri të-parë
këtë, q' erdhi, kordhëtarë,
Ymer-Sadi i-pabesë,
që s' pat njerëzije pjesë
e kish kushëri të-parë
këtë trimnë kordhëtarë,
se Sadi me Atabenë
të-bijt' e Vekasit qenë.
Hasimit i del Selmani,
dhe Numani e Avdani,
rrahënë, që t' a këthejnë,
po s' mundinë t' a gënjejnë.
Mi ta u derth Hashim burri,
dhe të dy në dhet i shturi,
pa dy mijë ushëtarë,
më të shumëtë të-parë,
e rrethuanë Hashimnë,
e muarrë në mest trimnë!
Imami nis të vëllanë,
Fadlin, që ngjante më t' anë,
i dërgoj me nëntë vetë
ajy vetë vet' i dhjetë.
Nis dhe tri mijë Ymeri
të-tjerë zëmërë derri.
Pa po këta njëmbëdhjetë
burra trima të vërtetë,
me pesë mijë lëftonin,
e fare nuk i peshonin!
pa le Fadli me Hashimnë,
si e gjeti trimi trimnë,
kursim atje nuku lanë,
të-paudhët gjith i vranë!
po ata gjithënjë shtohen,
edhe nukë pakësohen,
këta shumë syresh vranë,
pa ranë dh' emërë lanë.
Popo! burrat e-vërtetë
e lan Imamnë për jetë!
Aherë një herë thiri
plaku, Habish-Myzahiri,
edhe, lejë duke marë,
dolli sa mundi më parë,
ishte plak e shum' i-vjetrë,
në vërsët të tij s' kish tjetrë
kur hipi plaku në kalë,
dukej i-ri posi djalë!
u fut në mest t' ushtërisë,
dhe u thirri parësisë:
ku ësht' Ymeri? le të dalë!
pse fshihet si dhi e-çalë?
mos rri e pshehur si grua
po të lëftonjë me mua.
Armikëtë gjith' i ranë
shigjetat sipër i vanë
po s' u trëmp fare Habipi
e përsipërë u hipi
ajy vdekjenë kërkonte
nukë donte më të ronte.
Vrau shumë nga rrëmeti
dhe vdekjen atje e gjeti,
ish nisur për atë jetë
plaku, q' ishte i-vërtetë
ra si një valë pej deti,
se më fuqi nuk' i mbeti.
Pasdaj Hamzaj i Harit,
pa i bir' i Muhazhirit
pas ati dolli Enesi,
q' ish i lehtë si këndesi,
pasdaj dolli Abas-Shithi,
Xhafiu e Sejf-Harrithi,
edhe Maliq-Atabeja,
Farisi dhe Hanzaleja,
pasdaj Sadi i Zijadit,
dhe Zibaveja pas Sadit,
pa Ymer' i Zibavesë
vrau gjashtë-dhjet' e pesë!
Pa pasaj pesë-mbë-dhjetë
shokë burra të-vërtetë
n' ushtërit të armikut hynë
rrëmeti s' u trembi synë,
po shumë armikë shtunë
dhe gjaknë më gju e shpunë,
ata sicili nëntë-dhjetë,
ra dëshmimëtar edhe vetë!
Më pasdaj Mehmet Mikdari
dhe Abdyllllah kordhëtari,
dy hynë për një herë,
i bën armikët lëvere
po armikët' i rrethojnë,
pa këtej shok' u dërgojnë,
vate Shithi, Kasji, Sadi,
Ymeri Myslim-Hamadi,
edhe tre shokë të-tjerë,
trim të-vler' e të ndjerë,
për Imam-Hysejn u vranë
gjaku mbyti Qerbelanë!
nga këta trima, q' u vranë,
e dëshmimëtarë janë,
pesë-dhjet' edhe tre qenë
t' ardhur me Imam-Hysenë
të tjerët gjashtë-mbë-dhjetë,
q' ishin njerës të-vërtetë
ndihmës Imamit i erdhë!
për atë Zot gjaknë derdhë!
Lum ata njerës me besë!
q' ua bëri Zoti pjesë,
ranë për një të-vërtetë,
lanë emërë për jetë.
O Shpirtërat e-uruar!
qofshi për jetë gëzuar.
Mez' i ditës' afërohej,
e të-nxehtitë po shtohej,
zjarr nga qiejtë buronte,
dielli flakë lëshonte,
të-vrarëtë ishin nderë
në shesht si lisat e prerë!
Zoti yn' ahere mbeti
në mest të ati rrëmeti
me shokë nëntë-mbë-dhjetë!
i njëzetti ishte vetë!
ishin djemt e një fëmije!
njerëzit e një shtëpije!
po të-tërë shumë trima,
me vështim si vetëtima!
ishin veshurë në hekur,
qenë nisur për të vdekur.
Kush vinte më s' kthehej prapë,
dhe pa uj' e n' atë vapë!
Fëmijëz e Fatimesë,
q' i fali njeriut shpresë,
të heqë këto mundime,
kaqe shumë hidhërime!
opopo! Zot' i-vërtetë
pse gjithë kjo breng' e-shkretë,
t' u vinj' atyre mi kokë?
që s' patn' edhe s' kanë shokë.
Mos paç kurrë ndjes e pjesë,
ore komp i Mavijesë.
Zoti nëm' e mallëkime
të dhënt e shumë mundime.
Kët' armikëri e çpiku
Mavije-derri, armiku,
pa e shtoj dh' e përsëriti
i bir' i tija Jeziti,
e zu së-pari Syfjani,
e ndezi pasdaj Mervani;
Po bota pas pse u vanë?
të-drejtënë pse e lanë?
o lule, moj e vërtetë,
të mundi gënjeshtr' e shkretë
mundi djalli Perëndinë,
ligësija mirësinë,
Jeziti Imam-Hysenë,
Hindu-shtriga Fatimenë.
Po jo, s' mundet Perëndija
s' dobësohet mirësija,
gënjeshtëra s' bën përpjetë,
e-vërteta ësht' e vërtetë.
Imam-Hysejni dhe sonte
rron si ahere kur rronte,
na ep në shpirtit mëshirë
dhe dëshirë për të mirë.
Të ngjarët e Qerbelasë
mundim i Ali-Abasë
zëmrën na e ëmbëlsojnë
vetijën e xbukurojnë,
se një zëmrë, që s' ka qarë
dhe hidhërime s' ka parë
s' e njeh fare njerëzinë,
nuk e beson Perëndinë.
Kush e mba mënt Qerbelanë
edhe Zotërinjtë t' anë,
kush i do me të-vërtetë,
zëmrën e ka të qetë,
e nuk është egërsirë,
po i leshtëth e i-mirë,
është mbletëz e uruar,
s' është grer' e-mallëkuar.
Pse Jezitn' e mallëkojmë?
përse nëmën' i këndojmë?
se ka bërë ligësinë,
e lëftoj me Perëndinë,
hodhi poshtë të vërtetën,
zu të rremenë, të shkretën,
pa atë dhe sot e shajmë,
e Imam Hysejn' e qajmë,
vështo, e-mira qysh njihet,
e-liga si nukë pshihet.
Kushdo, që bën keq në jetë
ajy është Jeziti vetë;
ajy që bën ligësinë,
nuk është mik me Alinë;
njeriu, q' ësht i-pabesë,
ka besën e Mavijesë.
Zoti ynë në ç' helm ishte!
po zëmrënë nuk e prishte,
shokët' e shumë j' u vranë,
me të pakëtë e lanë!
edhe ata, që po rronin,
ishinë gati të shkonin!
edhe grat e foshnjërija
liheshin te Perëndija.
Në mest të ati rrëmeti!
njeri me Perëndinë s' gjeti!
Se jeziti i pabesë,
i biri i Mavijesë,
e pat prishur njerëzinë,
besë kishin ligësinë;
për të mundur djallëzitë,
për me prurë mirësitë,
për shpëtimt të njerëzisë,
për udhët të Perëndisë,
për fjalëzët të-vërtetë,
për ne, që rrojmë në jetë
Imam Hysejni është vrarë,
se kjo luft andaj ka ngjarë!
U vra për ndert të njeriut
gjithë fëmij e Aliut.
O njerëzit e-vërtetë!
u qofsha falë për jetë!
Derthni lot, ju Shqipëtarë,
q' e njohtë udhën e mbarë,
ju që besoni Alinë,
dh' e dini, ç' është, njerinë,
që doni Imam Hysenë,
edhe mëmë Fatimenë.
Imamëtë dy-mbë-dhjetë
ç' hoqnë për neve në jetë!
aqe shumë të këqija
s' i dha rrobi Perëndija!
Pa kujtoni atë ditë,
sillni nër mënt gjithë zitë;
qysh i psholl e i rrethuan,
si i vran e i munduan!
një pik ujë nuk u dhanë,
po buzë-pjekur i lanë!
nuk u mbet në jetë shpresë
nga ajy komb' i-pabesë!
që u dogji mushkëritë,
pa mejtohi atë ditë,
bini nër mënt Qerbelanë,
ç' hoqnë Zotërinjtë t' anë,
këjo e-madhe myxyrë
në të-këtillë menyrë
as më pasdaj as më parë,
s' ka e nukë kishte ngjarë.
Po ato gra me sy ç' panë!
pa kujtoni Qerbelanë,
punënë si është bërë
sill-e-ni ndër mënt të-tërë,
për të vdekur djallëzitë
për të ngjallur mirësitë,
ran ata dëshmimëtarë,
gjithë ç' qenë fis e farë.
Ju, q' Imam-Hisejn e doni,
mirësitë të kërkoni
të drejtën e të-vërtetën,
jo mëkatën e të-metën,
të-ligat më nj' an' i lini,
e faqenë mos e nxini,
se ne zotërinjtë t' anë
fort bukurë na e ndanë.
Kush të bënjë ligësitë,
s' ka në shpirtit të tij dritë,
papo i ngjan Mavijesë
ajy, që ësht i-pabesë,
edhe ka jezitërinë
ajo që bën ligësinë.
Atë mos e bëj në jetë,
që s' do t' a pësonç ti vetë.
Po që doni Perëndinë
edhe Muhamet-Alinë
të jini njerës të mirë,
të mos bëhi egërsirë,
se ajy që do Alinë,
dotë dojë njerëzinë,
ajy, që do Fatimenë,
edhe Hasan e Hysenë,
kush e njeh Zotn e vërtetë,
s' bën të këqija në jetë,
kush do Zotërinjtë t' anë,
qëndron n' udhët, që na lanë
kush ka pjesë Perëndije,
heq dorë ç' do ligësije,
në do Hysen e Alinë,
e lerë jezitërinë. (vazhdo leximin: kap. XIII)

Qerbelaja, Naim frasheri Naim

COMMENTS