Naim Frashëri - Qerbelaja, kap. XI

Poema Qerbelaja, kapitulli XI - nga Naim Frashëri


Nata si lumi po shkonte,
posi zogu fluturonte,
lëmsh i dheut rrotullohej
rreth diellit e s' qetohej,
edhe si qerthulli kthehej,
me punët të-tij rrëmbehej,
nukë dremitte, as flinte,
në hapësirët shëndinte,
yjtë të-gjithë po ndrinin,
vinin rrotull e lëçinin;
Mari, yll i luftës plaku,
dukej i-kuq posi gjaku!
Yjtë e qiellit s' rrinë,
dhe njerëzit ven e vinë;
i shkreti dhe s' rri pa pemë,
po ne të-gjorëtë flemë!
munt të vinjë nonjë ditë,
të bjerë dh' ajy në shkitë:
ndë dhe bije trup i-shkretë,
shpirti te zot i vërtetë!
vdekja vjen vallë t' i çqitnjë,
apo rreth t' i përsëritnjë?
Në t' errër po thua jemi?
s' dimë nga vim e ku vemi!
gjithë shokëtë, që shkuan,
një fjalëzë s' na dërguan.
Nga ajy Zot i vërtetë
vemi e vimë në jetë!
ng' ajy vimë atje vemi,
tjatër gjë s' mundim të themi.
Po të themi dhe këjo jetë
nukë mbetet kurrë shkretë,
pshihetë vetë i-ati
tek i biri, jetë-gjati!
Hëna hahet e venitet,
pa nis prap' e përsëritet;
luleja, që vdes ngaherë,
ngjalletë së rish në verë;
andaj të parëtë t' anë
rreth i-përjetëshm i thanë.
Nata po nxitont' e shkonte,
udhënë nuk' e harronte,
hëna kishte ditë dhjetë,
ngdhihej e-premteja vetë!
edhe dita nuku flinte,
me vrap pas natësë vinte;
mëngjez i-bardh' u rrëfye!
qielli u xbadhëllye!
Zot i math e i-vërtetë!
qysh qe kjo e thën' e-shkretë?
në këtë jetë të-tërë
kaq e-keqe më s' ish bërë!
Njeriu ç' ësht i-gënjyer
zëmrënë e ka të thyer!
shumë herë le të-mirën,
dhe xgjedh e mer errësirën!
le më njanë Perëndinë,
rrëmben djall e djallëzinë,
heth dritën' e të vërtetën!
mer të-rremënë të-shkretën,
pa le edhe njerëzinë,
mirësin e urtësinë,
i vete pas ligësisë,
le dritën e Perëndisë!
Rua-na, Zot i-vërtetë,
nga ç' do pun q' ësht e metë,
hiqu ligësi e ndyrë,
në zëmërë mos na hyrë!
se Zoti ja la në dorë
gjithë njeriut të gjorë,
po i dha mënt, që të njohë,
e të-drejtënë t' a shohë.
Nukë ishte ngdhirë mirë,
armikët u ngrin e thirrë!
ishinë mijë tri dhjetë,
nëmë paçinë për jetë,
edhe drit e Perëndisë,
nder' i gjithë njerëzisë,
Zoti ynë shum' i-mirë
ishte ngriturë pa ngdhirë,
me gjithë shokët e-tjerë,
burrat' e urt' e të-ndjerë,
j' u fal Zotit të-vërtetë
me zëmërëzë të-qetë.
Pa pasdaj vate me natë,
dhe pa foshnjazët e gratë!
Dot' a lij këtë të-shkretë,
e nisej për atë jetë,
dotë ndahej nga fëmija,
e nga gjithë njerëzija!
gra e burra gjithë qanë,
një Zot e di si u ndanë!
ndahet njeriu për jetë,
më të keqe s' munt të ketë.
Kaqe fuqi zëmrës s' ënë
Zot' i-math nuk i ka dhënë!
këtë s' e duron as guri,
as pem as lisi as druri.
Duron njeriu i-gjorë!
ç' të bënjë s' e ka në dorë,
po kjo është fjal e-vërtetë,
njer s' ka hequr në jetë,
aqë, sa hoqnë e sa panë
Zotërinjt e-mirë t' anë,
po hoqnë për njerëzinë,
për të nderuar njerinë.
Shtatë-dhjet e dy shpirt qenë,
bashkë me Imam-Hysenë,
me shtatë-dhjet e dy vetë,
armikë mijë tridhjetë.
Pa uj u gdhin atë natë,
Zot i math, sa breng e gjatë.
Më parë po pakë pinin,
kështu fare n' etje s' rrinin.
Imami me shokët dolli,
e fëmija i përsolli,
dërgoj e thirri Ymerë
bashkë me shokët' e tjerë,
u tha: Juve me ne ç' kini?
besënë përse e lini?
ju gjithë më patë shkruar,
në Qofe më kishit ftuar,
kjo nuk' është dora juaj?
sot pse m' u bëtë të huaj?
vetë ju m' i kini shkruar
kartërat, që kam nër duar,
pse e latë Perëndinë?
edhe Muhamet-Alinë?
pse zutë jezitëritë?
ligësin e djallëzitë?
Për të vdekurë kam unë,
po s' shuhet kurrë kjo punë,
se bota nuk' e harrojnë,
këtë gjak dot' a kërkojnë,
pse merni nëmë për jetë
nga makutëri e-shkretë?
Le-më-ni të zë Meqenë,
Jemenë a Medinenë,
a në Sham gjithë të vemi,
pa atje kemi të themi,
a t' u a le Arabinë,
dhe Egjyptën e Syrinë,
të mos mar asnjë gjilpërë,
t' u a le vëndet e-gjërë,
edhe Jemen e Persinë,
e të-tërë mbretërinë,
të dal jashtë vëndit t' uaj,
të vete në vënt të-huaj!
se unë gjakëra s' dua,
dhe lufta s' më pëlqen mua
s' arç unë për të lëftuar,
po ju më kishit ftuar.
Kshu tha Imam' i-vërtetë,
i qofshim falë për jetë!
Ata tjatrë fjalë s' thanë,
po urdhërë kshu na dhanë!
a e njeh për mbret Jezitnë?
I thanë dhe shpejt u ngritnë.
Imami tha: s' e njoh kurrë
dotë vdes këtu si burrë!
Ata në ushtërit vanë,
dhe me një herë u ranë!
Së pari Ymeri vetë
Imamit i hoth shigjetë!
Paçinë mijëra nëmë!
që prunë të-madhe gjëmë!
uzu lufta, luft' e-shkretë!
që la një hidhërim për jetë!
bark-pas-barku, brez-pas-brezi
zëmëratë gjith i ndezi!
zotërinjtë t' anë hoqnë,
pa zëmrënë na e doqnë.
Breng' e-madh' e shum e gjatë
turp edh' e keqe mëkatë!
turp për gjithë njerëzinë!
nëmë mbi jezitërinë!
Luftënë posa e qyri,
Ymerit i thotë Hyrri:
Ne me kë dotë lëftojmë?
me Zotn' e-madh, që besojmë.
Qysh të rrojmë ne në jetë?
para Zotit të vërtetë?
Këto fjalëzë tha Hyrri,
edhe ju mbush me lot syri,
i tha këto fjalë leri,
dhe më s' i foli Ymeri.
Hyrr' e shpëtoj Perëndija,
pa dolli nga ushtërija,
edhe la Jezitërinë,
zuri Muhammet-Alinë,
vet' e i thotë Imamit,
e lashë Jezitn e Shamit,
mbi gjithë dëshmimëtarë
dotë dal unë m' i parë.
Imami Hyrr e qafojti,
zëmërënë ja gëzojti,
pa i dha për luftë lejë,
dhe Hyrri hipi të-vejë!
Kjo pun e trembi Ymerë
se mos ven edhe të-tjerë,
pa tha: Hyrr! ç' është kjo punë
ty të dinja të urt' unë;
Ajy fjalën e mbarrojti,
Hyrri fare s' e dëgjojti,
po nxitoj e u qas pranë,
Ymeri dërgoj Safvanë.
Safvani ju afërua,
duke thënë: Hyrr! ti ç' thua
nga të shumëtë të kthehesh!
me të-pakët të përzjehesh!
ne t' apim shumë të mira,
gjithë ç' të kërkon dëshira.
Safvani tha këto fjalë;
Hyrr' i tha, për mënt s' kam dalë;
unë më s' e dua jetën,
nuk' e le dot të vërtetën;
po del në shesht, të lëftojmë
s' duhetë të ligjërojmë.
Kshu tha, s' e këtheu besën,
Safvani e preu shpresën,
pa i hodhi një shigjetë
me shumë vërtik të shkretë,
shigjeta fort vrëngëlliti,
po Hyrrë nuk' e goditi;
pa Hyrri kordhënë hoqi,
e vu përpara dh' e ndoqi,
dhe sa munt një her i bije,
dy copë për-dhe e shtije!
Pas ati i vëllaj dolli,
vdekj' e zez aty e solli,
pas ati dolli i treti,
dhe ajy gjall nuku mbeti,
Hyrri me radhë i shturi,
e të tre në dhet i vuri.
Prap i erdh Imamit Hyrri,
si ish trembur fare syri,
ndënj pakëz e u qetua,
prapë me vrap u lëshua!
Në rrëmet të-shumë hyri,
pa tremburë fare syri,
gjithëve u hoqi shpatë,
edhe u dha dërm e datë;
po si Shqipeja kur bije,
mi shpesh e tëmerr u shtije,
edhe i bën gjithë vrulë,
pa s' sheh më as zok as pulë.
Bij në mest të ushtërisë
si rrebesh i Perëndisë,
shpat e tij gjak i kullonte,
pa njeri nuk i qëndronte.
Po nj' armik heth një shigjetë
i godit kalën e shkretë!
u vra edhe ra balashi,
Hyrri u ngrit si larashi,
mi armikët u lëshua,
tha më jetë nukë dua!
Imami nisi një djalë,
i dërgoj Hyrrit një kalë.
Pa hipi dhe u lëshua
mi armikët si dragua,
preu syresh aqe shumë,
sa rrodhi gjaku si lumë
gjith ushtërija po çqyhej,
e përpara soje thyhej!
Shimr i thërret ushtërisë,
armiku i Perëndisë.
Mbahuni, u tha, ku vini?
nga një njeri frikë kini?
ahere të-gjith u mblodhë,
e përmbi Hyrrë u hodhë!
më të gjith anët i vanë,
me shigjeta gjith i ranë,
Hyrri shumë plagë mori,
sa u mbyt në gjak i-gjori,
shigjetat në trup i hynë,
pa erdhi te Zoti ynë.
Imam Hyseni e priti,
vetë nga kali e zbriti.
Hyrri ndër duart e tija
u kthye te Perëndija!
Pas Hyrrit i vëllaj dolli,
Mustafa-vetullë-holli
pas ati dolli i biri,
armikëtë gjith i vdiri,
pas atyre shërbëtorei
armikët me shpat i korri.
Të katrë për Perëndinë
e për Muhamet-Alinë
ranë nga gjithë më parë
me gëzim dëshmimëtarë.
Imami dolli kaluar
drejt kombit të mallëkuar,
të parët e tyre pruri,
fjalën e-bukurë zuri.
S' arç u tha për të lëftuar,
po ju më pattë kërkuar,
ju vetë këtu më prutë,
tani udhëtë m' i zutë!
Udhënë të më lëshoni,
e të vete tek të doni,
sa pa ndezur luft e-shkretë
pa bërë gjaku kënetë.
Pse të vritet njerëzija?
të shuhetë ushtërija?
pse t' a prishim miqësinë?
e të vëm armikërinë?
se dotë mbesë për jetë,
t' a lerë njerinë shkretë!
mëmëdheu na shkretohet,
dhe kombi do të helmohet!
I-bir i kujt jam, e dini,
po gjer atje mos më shpini,
për luft unë s' kam dëshirë
se vrasja nuk' ësht e mirë!
pa le vrasja në mest t' ënë
s' është kurrë për të qënë!
Kshu tha fjalën e-vërtetë
Zot i mirë pa të metë.
Po nga ata të pa-besë
s' i mbeti për paqë shpresë!
pa u tha, kshu në mos doni
ujëtë të na lëshoni.
Ata dhe këtë s' e bënë,
s' e nxuarrë fare zënë,
dhe nga kjo pa shpres e lanë
pikë ujë nuk i dhanë!
Prap u tha mirë mejtohi!
se pastaj dotë pendohi!
nuk ësht e-mirë kjo punë!
paçin nëm ata q' e zunë!
lëshoni udhën të shkojmë,
tek të doni të qëndrojmë.
Kshu tha, ata gjë s' i thanë,
fare përgjigje s' i dhanë!
E pa që s' bindej armiku,
pa i dha nëmën e iku.
Ng' armikëtë dolli Sami,
nj' i parë q' ishte nga Shami,
u mbur e tha shumë fjalë,
kërkoj luftëtar t' i dalë.
Ahere dolli Zehiri,
armikët gjith i vdiri;
i tha Samit të pabesë,
ç' pattë? a mos paçi ndjesë!
që erthë në këtë ditë,
u bëtë gjithë Jezitë!
makutërija u dehu,
të-vërtetën ua pshehu,
pa e latë Perëndinë,
bëtë besë ligësinë!
Imam-Hysenit i bini?
i kujt bir është, s' e dini?
le të bir' e Fatimesë
për Jezitn' e Mavijesë!
Unë besoj Perëndinë
edhe Muhammet-Alinë;
sonte vdekjen' unë dua,
jeta më s' është për mua,
do të shtije si më derrë,
t' u dërgonj mun në skëterrë!
Kështu tha dhe j' u lëshua,
j' u derth me vrap si fajkua
edhe i hoqi një shpatë,
j' a bëri kokën govatë!
Sami ra për dhe i-vrarë,
dhe më si del as një i-parë,
se vdekja i frikësonte,
Ymeri zu të qërtonte;
pa dolli Nasr' i-pabesë
nga ushtëri e Qofesë;
u lëvdua dhe i thirri,
ju përgjiq dh' ati Zehiri,
së-pari me fjal' u zunë,
më pastaj me shpata shtunë
po Zehiri e goditi,
dhe atë mbi dhet e shtriti.
Dolli i vëllaj, Salihu,
po fati nukë i ndihu,
dhe ati i dha një shpatë,
e shtriti sa gjerë gjatë.
Kshu edhe shumë të-tjerë
i la në vënt kokë prerë,
njeri më nuku kuxonte
me atë trim të lëftonte.
Ymeri u zëmërua,
e Hazerit ju lëshua,
i tha: ç' bëni ju të-parë?
të gjith i ka për të vrarë!
Si i tha kështu Ymeri,
tre-qint veta xgjedh Hazheri,
ata gjithë pritë zunë,
me dhelpëri bënë punë!
pa Hazheri dolli vetë,
j' u qas posi qen i-qetë,
me Zehirë s' u mbërthye,
po iku me vrap, u thye,
Zehiri shpatënë hoqi,
pa i ra pas edh' e ndoqi;
ajy duke ikur djalli,
Zehirë ndë prit e kalli!
të-pshehuritë ja dhanë,
me shigjeta gjith i ranë;
Zehiri me shpatë nxjerrë,
i përhapi me një herë,
dhe syresh nja shtatë-dhetë
i dërgoj në atë jetë;
po të tjerët e rrethojnë,
plagët e shuma ja shtojnë.
E pa Imam i-vërtetë,
dhe i dërgoj dhjetë vetë;
armikëtë zunë vrapnë,
s' ndënjnë dot, po u përhapnë
erdhi me shokët Zehiri,
po ish drobitur i-miri.
Kishte marrë nëntë-dhjetë
plag ajy trim' i vërtetë!
Shokëtë Zehir e xbritnë,
afërë tendës e shtritnë.
Imam-Hysejni po qante,
edhe ndër duar e mbante,
ashtu e la këtë jetë,
vate te Zot i vërtetë.
Nga ushtëri e pabesë,
ng' ajy komp' i Mavijesë,
del Jesari dhe Salimi,
pa Habish-Muzahir-trimi
u nis edhe desh të vejë,
po Imami si dha lejë.
Abdullllahu lejë mori,
u derth po si gjahëtori,
kur vret derrë, q' i prish arën
s' i le të marë as farën.
Në mest të atyre hyri,
nukë j' u tremp trimit syri,
vrau Salimnë më parë,
pastaj vrau dhe Jesarë.
Një rrëmet të math lëshojnë,
Abdullllahnë e rrethojnë,
ajy si rrufe u bije,
syresh shumë poshtë shtije,
sa e bën dhenë kënetë,
pasdaj bije edhe vetë.
Pas ati dolli Berjeri
shpirt miri e zëmrë gjeri,
ishte një plak shum i mirë,
kish emërë të pavdirë,
mjekrën e kishte dëborë,
armë s' kish zënë me dorë,
po i falej Perëndisë,
dhe i ndihte njerëzisë,
s' kish bërë të-keqe kurrë,
ish i-mir i qet e burrë.
Dolli me kordhë në dorë
plaku i-mir' e i gjorë,
Zoti i pruri fuqinë,
i dha së rish djalërinë,
me fuqit të-re që mori,
armikëtë gjith i korri!
theshte: Unë nukë kthehem,
me të-rremë po s' gënjehem,
të kursenj shpirtin e-shkretë,
jam nisur për atë jetë,
as gjëje nuk i kam mallë,
s' kam shtëpi, as gjë të-gjallë,
as vashë, as djal as grua,
dhe rrojtjenë s' e dua,
dotë vdes për Perëndinë,
për Hysejn' e për Alinë!
Kështu thoshte edhe binte,
me një herë dy-tre shtinte;
si druvari, me sëpatë
kur shtije lisat e-gjatë;
po pshehtazi Bahteriu
e goditi faqe-ziu!
Kështu ra Berjer i mjerë,
plaku me emr' e i-ndjerë.
O shpirt i-mir' e me besë!
paç uratë shum e ndjesë. (vazhdo leximin: kap. XII)

Qerbelaja, Naim Frasheri Naim

COMMENTS